VHSO - Ngày 4/4/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đã ký ban hành Quyết định số 611/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hiện đại hóa toàn diện hệ sinh thái văn hóa quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Đề án hướng tới xây dựng nền văn hóa số tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển mới.
Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”
Đến năm 2030: Đồng bộ, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu
Theo Đề án, đến năm 2030, toàn bộ các lĩnh vực văn hóa sẽ được triển khai nền tảng số dùng chung, tạo cơ sở cho việc quản lý, khai thác và phát triển dữ liệu một cách thống nhất, hiệu quả. Dữ liệu di sản văn hóa sau khi được số hóa sẽ được chuẩn hóa theo khung tiêu chuẩn quốc gia, bảo đảm tính đồng bộ, khả năng liên thông và sẵn sàng chia sẻ giữa các hệ thống. Đáng chú ý, khoảng 80% di sản văn hóa số công sẽ được gắn mã định danh, góp phần xác lập quyền sở hữu, nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác. Đồng thời, 80% di sản văn hóa phi vật thể của các vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ được số hóa, lưu trữ có hệ thống, qua đó hỗ trợ công tác bảo tồn và phát huy giá trị trong bối cảnh mới. Song song đó, hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa từ trung ương đến địa phương sẽ được kết nối, đồng bộ dữ liệu, bảo đảm liên thông trên phạm vi toàn quốc. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy phát triển các dịch vụ và sản phẩm văn hóa số trong thời gian tới.
Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.
Phát triển thiết chế văn hóa số
Đề án đặt mục tiêu hoàn thiện và nâng cấp toàn diện các thiết chế văn hóa theo hướng số hóa, hiện đại và thông minh, trong đó trọng tâm là xây dựng mô hình thư viện số, bảo tàng số với khả năng lưu trữ, quản lý và khai thác dữ liệu hiệu quả. Các thiết chế này không chỉ phục vụ nhu cầu tra cứu, học tập, nghiên cứu mà còn trở thành không gian trải nghiệm văn hóa số sinh động, hấp dẫn đối với công chúng. Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các thiết chế văn hóa trong nước và quốc tế được xác định là yếu tố then chốt, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận, quảng bá và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Các nền tảng số sẽ đóng vai trò cầu nối, tạo điều kiện để dữ liệu văn hóa được liên thông, khai thác hiệu quả và phát huy giá trị bền vững. Theo Đề án, tối thiểu 70% các thiết chế văn hóa như thư viện, bảo tàng, nhà hát, cơ quan báo chí và doanh nghiệp nội dung số sẽ tham gia vào hệ sinh thái dữ liệu dùng chung của ngành. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành hệ thống dữ liệu văn hóa thống nhất, phục vụ công tác quản lý, sáng tạo và phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa số trong thời gian tới.
Một góc thành phố Hạ Long và Cung Quy hoạch, hội chợ và triển lãm hay còn gọi là Cung cá heo. Ảnh: TTXVN.
Mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa số
Đề án đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và tham gia các hoạt động văn hóa trên môi trường số. Theo đó, phấn đấu ít nhất 75% người dân tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và 80% số xã thuộc khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi được tiếp cận các dịch vụ văn hóa số thông qua hạ tầng kết nối và các nền tảng phù hợp. Không chỉ dừng ở việc “tiếp cận”, Đề án còn hướng tới nâng cao khả năng “tham gia và thụ hưởng” của người dân, thông qua việc phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa số đa dạng, thân thiện, phù hợp với đặc thù từng vùng, từng nhóm đối tượng. Qua đó, người dân có thể dễ dàng tiếp cận kho tàng di sản, tri thức và các hoạt động văn hóa – nghệ thuật mọi lúc, mọi nơi. Song song với đó, nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật được xác định là yếu tố then chốt. Mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức, văn nghệ sĩ và sinh viên ngành văn hóa, nghệ thuật được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số không chỉ góp phần nâng cao năng lực thích ứng mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành đội ngũ nhân lực văn hóa số chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Nguồn nhân lực văn hóa luôn được Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng phát triển theo hướng nâng cao chất lượng.
Tầm nhìn đến năm 2045: Văn hóa số trở thành động lực phát triển
Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới hoàn thiện hệ sinh thái văn hóa số toàn diện, hiện đại, thông minh và có tính tương tác cao, kết nối đồng bộ giữa các thiết chế văn hóa, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. Trong đó, dữ liệu văn hóa được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng sáng tạo, bảo tồn và phổ biến các giá trị văn hóa dân tộc trong môi trường số. Các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo được kỳ vọng trở thành trụ cột phát triển bền vững, đóng góp khoảng 9% GDP. Đặc biệt, các sản phẩm, dịch vụ văn hóa số như nội dung số, nghệ thuật số, điện ảnh, truyền thông đa nền tảng… sẽ giữ vai trò chủ đạo, tạo ra giá trị gia tăng cao và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Không gian văn hóa cồng chiên Tây Nguyên.
Triển khai đồng bộ, thúc đẩy hiệu quả
Đề án đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ như hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số, nguồn nhân lực, đảm bảo an toàn thông tin và tăng cường hợp tác quốc tế; đồng thời đưa ra các nhiệm vụ giải pháp chuyên biệt trong 8 lĩnh vực: Di sản văn hóa; Nghệ thuật biểu diễn và văn học; Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm; Điện ảnh; Thư viện; Báo chí - Truyền thông; Văn hóa cơ sở; Văn hóa các dân tộc thiểu số. Việc phê duyệt Đề án không chỉ mở ra cơ hội phát triển mới cho lĩnh vực văn hóa mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với các cơ sở đào tạo, trong đó các trường đào tạo văn hóa – nghệ thuật đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền văn hóa số Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc.
Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, nơi cung cấp nguồn nhân lực văn hóa cho khu vực phía Nam.
Vai trò của cơ sở đào tạo văn hóa
Trong tiến trình hiện thực hóa Đề án, các cơ sở đào tạo văn hóa giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, thích ứng với môi trường số. Tại khu vực phía Nam, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị đào tạo nòng cốt trong lĩnh vực văn hóa. Trải qua 50 năm hình thành và phát triển, nhà trường không ngừng đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo và từng bước ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, quản lý và nghiên cứu khoa học. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tăng cường gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu, thực tiễn xã hội, cũng như mở rộng hợp tác trong và ngoài nước được xem là hướng đi quan trọng để nhà trường đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh Đề án chuyển đổi số văn hóa được triển khai, những định hướng này càng có ý nghĩa thiết thực, góp phần đào tạo đội ngũ nhân lực có năng lực số, sáng tạo và thích ứng với sự phát triển của công nghiệp văn hóa.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
