VHSO - Ngày 9/12/2025, tại Đà Nẵng và Hội An, sự kiện “Giám tuyển tương lai” (Curating Futures) đã quy tụ đông đảo nhà hoạt động văn hoá, giám tuyển, nghệ sĩ, cán bộ bảo tàng và các chuyên gia từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Đây là điểm dừng chân cuối cùng trong chuỗi chương trình 2024-2025 do UNESCO Việt Nam khởi xướng, phối hợp tổ chức cùng Đại học Sydney, Trường Đại học Văn hoá TP. Hồ Chí Minh và Bảo tàng Đà Nẵng.
PGS. Jane Gavan (Đại học Sydney) trình bày diễn văn nhấn mạnh thách thức khí hậu đối với bảo tàng và di sản. Ảnh: BTC.
Mạng lưới sáng tạo ba miền được củng cố
Sau Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, sự kiện tại Miền Trung tiếp tục mở rộng những kết nối liên vùng, góp phần định hình các hướng đi mới cho lĩnh vực giám tuyển, đổi mới mô hình bảo tàng và phát triển hệ sinh thái sáng tạo Việt Nam. Chương trình đặt mục tiêu nhận diện đúng vai trò của công tác giám tuyển, một nghề đang diễn ra hằng ngày trong các bảo tàng công lập nhưng chưa được gọi tên chính thức trong cơ cấu tổ chức. Tại các sự kiện trước, nhiều tham dự viên mô tả giám tuyển không chỉ là người tổ chức trưng bày, mà còn là người kể chuyện, nhà nghiên cứu, người kết nối tri thức cộng đồng, nhà thiết kế trải nghiệm, đồng thời là cộng sự liên ngành. Những phân tích này góp phần xây dựng cơ sở cho việc xác lập vị thế giám tuyển phù hợp bối cảnh Việt Nam và định hướng Luật Di sản Văn hóa (sửa đổi).
Các diễn giả thảo luận nhiều chủ đề, trong đó nổi bật là vai trò của giám tuyển trong phát triển công chúng bảo tàng. Ảnh: BTC.
Đà Nẵng: Bàn về công chúng bảo tàng và thích ứng khí hậu
Tại Bảo tàng Đà Nẵng, chương trình buổi sáng mở đầu bằng diễn văn quan trọng của PGS. Jane Gavan (Đại học Sydney), nhấn mạnh những thách thức mà biến đổi khí hậu đặt ra đối với các thiết chế văn hóa. Tọa đàm “Giám tuyển và phát triển công chúng” thu hút đại diện nhiều bảo tàng lớn khu vực miền Trung. Các nội dung tập trung vào: Vai trò của bảo tàng như nền tảng ươm mầm nghệ sĩ trẻ, giám tuyển độc lập; Ứng dụng công nghệ và nội dung sáng tạo để tiếp cận thế hệ khán giả mới (Gen Z/Gen Alpha); Chuẩn bị năng lực ứng phó thiên tai, bảo vệ bộ sưu tập trước rủi ro môi trường.
Nhà báo Trương Uyên Ly điều phối các phiên thảo luận chiến lược tại Bảo tàng Đà Nẵng. Ảnh: BTC.
Hội An: Trải nghiệm di sản sống và mô hình sáng tạo bền vững
Buổi chiều, các đại biểu di chuyển đến Hội An để tham gia chuỗi hoạt động trải nghiệm thực địa, nơi được xem là “phòng thí nghiệm tự nhiên” của di sản sống miền Trung. Các điểm đến gồm: Lò Gạch Cũ, mô hình tái sinh kiến trúc công nghiệp thành không gian sáng tạo, kết hợp du lịch nông trại và cà phê trải nghiệm; là ví dụ tiêu biểu về thích ứng môi trường và kinh tế sáng tạo cộng đồng; Ngôi nhà Champa Amaravati của nghệ sĩ Kiều Maily, không gian văn hóa bản địa được duy trì từ chính ngôi nhà gia đình, nơi thực hành nghi lễ, trưng bày hiện vật và chia sẻ tri thức Chăm; Xưởng Tái Sinh của nghệ sĩ Nguyễn Quốc Dân, nơi rác thải được tái chế thành tác phẩm nghệ thuật mang thông điệp mạnh mẽ về môi trường. Cũng tại Hội An, tọa đàm “Di sản Sống” diễn ra với sự tham gia của nghệ sĩ Kiều Maily và TS. Phạm Lan Hương (Trường Đại học Văn hoá TP. Hồ Chí Minh) đã làm rõ những cách thức gìn giữ, lưu truyền văn hoá trong đời sống đương đại, đồng thời chỉ ra mối liên hệ giữa di sản, nghệ thuật và phát triển bền vững.
Các đại biểu tham quan Xưởng Tái Sinh của nghệ sĩ Nguyễn Quốc Dân, không gian nghệ thuật nơi rác thải được tái chế thành những tác phẩm mang giá trị thẩm mỹ và thông điệp môi trường. Ảnh: BTC.
Tiếp tục lan tỏa tinh thần sáng tạo
Khép lại chương trình, mạng lưới Curating Futures tuyên bố triển khai Quỹ tài trợ nhỏ năm 2026 và phát hành các bộ tài nguyên trực tuyến phục vụ phát triển năng lực giám tuyển. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy các sáng kiến văn hoá mang tính liên ngành và hỗ trợ các không gian nghệ thuật độc lập khắp ba miền. Sự kiện “Giám tuyển tương lai” tại Miền Trung không chỉ là điểm hẹn chuyên môn, mà còn là minh chứng rõ ràng cho sức sống sáng tạo của khu vực, nơi di sản văn hóa đặc sắc luôn đồng hành cùng tinh thần đổi mới và thích ứng bền vững. Văn hóa - di sản - sáng tạo tiếp tục là trụ cột quan trọng đưa miền Trung trở thành vùng đất năng động trong bản đồ văn hóa Việt Nam trong những năm tới.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
