VHSO - Chiều ngày 15/6, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Số hóa tài liệu cổ đang được lưu giữ trong cộng đồng phục vụ hoạt động đào tạo của Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh” do TS. Phạm Văn Luân làm chủ nhiệm.
Toàn cảnh buổi nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Số hóa tài liệu cổ đang được lưu giữ trong cộng đồng phục vụ hoạt động đào tạo của HCMUC”.
Bảo tồn nguồn tư liệu quý trong cộng đồng
Tài liệu cổ là những di sản tri thức có giá trị đặc biệt, phản ánh lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ và đời sống xã hội qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, phần lớn nguồn tư liệu này hiện được lưu giữ phân tán trong cộng đồng và đang đối mặt với nguy cơ xuống cấp, hư hỏng do tác động của thời gian cũng như điều kiện bảo quản chưa phù hợp. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài được triển khai nhằm khảo sát, thu thập, xây dựng quy trình số hóa và tạo lập nguồn học liệu số phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường. Điểm nhấn của đề tài là việc số hóa nhiều tài liệu quý hiếm liên quan đến hai danh nhân văn hóa lớn của Việt Nam là Nguyễn Đình Chiểu và Trương Vĩnh Ký. Đây là những nguồn tư liệu có giá trị đặc biệt, góp phần phản ánh diện mạo văn học, ngôn ngữ và đời sống văn hóa Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XIX.
TS. Phạm Văn Luân, chủ nhiệm đề tài, trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu trước Hội đồng nghiệm thu.
Kết nối di sản với giáo dục bằng công nghệ số
Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu đã khảo sát hiện trạng tài liệu cổ đang được lưu giữ trong cộng đồng; xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn tài liệu số hóa; đồng thời đề xuất quy trình kỹ thuật phù hợp nhằm bảo đảm tính nguyên bản, độ chính xác và khả năng khai thác lâu dài của dữ liệu số. Các tài liệu về Nguyễn Đình Chiểu được số hóa góp phần làm sáng rõ tư tưởng nhân văn, tinh thần yêu nước và những giá trị văn học đặc sắc của tác giả “Truyện Lục Vân Tiên”, một biểu tượng văn hóa tiêu biểu của Nam Bộ. Bên cạnh đó, các tài liệu liên quan đến Trương Vĩnh Ký có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu lịch sử phát triển chữ Quốc ngữ, báo chí và quá trình giao lưu văn hóa giữa Việt Nam với thế giới. Sau khi được số hóa, những tư liệu quý này sẽ trở thành nguồn học liệu có giá trị, giúp giảng viên và sinh viên dễ dàng tiếp cận, khai thác phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Theo TS. Phạm Văn Luân, chủ nhiệm đề tài, số hóa tài liệu cổ không chỉ là giải pháp bảo tồn các nguồn tư liệu quý hiếm trước nguy cơ mai một mà còn là phương thức hiệu quả để kết nối di sản với giáo dục, tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống được lan tỏa trong môi trường học thuật hiện đại.
Hội đồng nghiệm thu thống nhất đánh giá đề tài đạt loại Khá, ghi nhận những đóng góp thiết thực trong việc kết nối di sản với giáo dục thông qua công nghệ số.
Hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu di sản
Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng khoa học đánh giá cao tính cấp thiết, ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài. Các thành viên Hội đồng nhận định, việc ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn tài liệu cổ là xu hướng tất yếu, góp phần mở rộng không gian tiếp cận di sản và nâng cao chất lượng đào tạo trong các lĩnh vực văn hóa, thư viện, bảo tàng và di sản. Hội đồng nghiệm thu thống nhất đánh giá đề tài đạt loại Khá, ghi nhận những nỗ lực của nhóm nghiên cứu trong việc xây dựng quy trình số hóa phù hợp với đặc thù tài liệu cổ đang được lưu giữ trong cộng đồng. Đồng thời, Hội đồng đề xuất nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số, mở rộng phạm vi khảo sát và tăng cường khả năng chia sẻ, khai thác nguồn học liệu trong thời gian tới. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa đối với hoạt động đào tạo của HCMUC mà còn có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ sở giáo dục, cơ quan lưu trữ và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa.
Thành viên Hội đồng khoa học và nhóm nghiên cứu chụp ảnh lưu niệm sau buổi nghiệm thu đề tài.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa đang được đẩy mạnh, việc số hóa các tài liệu cổ của Nguyễn Đình Chiểu, Trương Vĩnh Ký cùng nhiều nguồn tư liệu quý khác đang lưu giữ trong cộng đồng được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hệ sinh thái dữ liệu di sản phong phú, đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ và công chúng hôm nay.
Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM
