VHSO - Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tái định hình mạnh mẽ cách con người tiếp cận tri thức, câu chuyện về văn hóa đọc không còn dừng lại ở việc “đọc gì”, mà đã mở rộng sang “đọc như thế nào” và “đọc để làm gì”. Sáng ngày 17/4, tại Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh công nghệ số” do Khoa Thư viện và Xuất bản tổ chức đã thu hút đông đảo nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giảng viên, cán bộ thư viện và sinh viên tham dự, trở thành diễn đàn học thuật sôi nổi, giàu giá trị gợi mở.

Chủ tọa điều hành Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh công nghệ số” sáng 17/4.

Văn hóa đọc trước những chuyển động của thời đại

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Thái Thu Hoài, Phó Trưởng khoa - Điều hành Khoa Thư viện và Xuất bản nhấn mạnh: Văn hóa đọc từ lâu đã là nền tảng quan trọng trong việc hình thành tri thức, nhân cách và năng lực học tập suốt đời của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, khi internet, mạng xã hội và các nền tảng nội dung đa phương tiện phát triển mạnh mẽ, thói quen đọc đang có những chuyển biến sâu sắc. Đề dẫn hội thảo đã chỉ ra một thực tế đáng chú ý: việc đọc ngày nay không còn bó hẹp trong những trang sách in truyền thống, mà đã mở rộng sang sách điện tử, sách nói, thư viện số và các nền tảng đọc trực tuyến. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận tri thức rộng lớn hơn bao giờ hết, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức từ xu hướng đọc nhanh, đọc lướt đến nguy cơ tiếp nhận thông tin thiếu kiểm chứng. Những vấn đề đó đòi hỏi cách tiếp cận mới trong phát triển văn hóa đọc: không chỉ mở rộng về số lượng người đọc, mà còn nâng cao chất lượng đọc, kỹ năng đọc và năng lực tư duy của người tiếp nhận.

TS. Trịnh Đăng Khoa, Bí thư Đảng ủy, phát biểu tại hội thảo, định hướng phát triển văn hóa đọc gắn với chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Đa dạng góc nhìn, thiết thực giải pháp

Hội thảo tiếp nhận hơn 30 tham luận và nhiều ý kiến trực tiếp tập trung vào ba nhóm nội dung chính: tác động của công nghệ số đến văn hóa đọc; thực trạng văn hóa đọc trong bối cảnh hiện nay và các giải pháp phát triển văn hóa đọc trong thời gian tới. Nhiều ý kiến đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng mô hình thư viện thông minh, phát triển không gian đọc sáng tạo, thân thiện với người sử dụng thư viện, cũng như đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo trong quản lý và cung cấp dịch vụ thông tin. Đáng chú ý, một hướng tiếp cận được nhiều đại biểu đồng thuận là sự kết hợp hài hòa giữa đọc truyền thống và đọc số. Đây được xem là giải pháp cân bằng, vừa tận dụng lợi thế của công nghệ, vừa bảo tồn những giá trị cốt lõi của văn hóa đọc, tính chiều sâu, khả năng suy ngẫm và sự bền bỉ trong tiếp nhận tri thức.

Ông Dương Thành Truyền, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Nhà xuất bản Trẻ TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội thảo, cảnh báo về hệ lụy của thói quen “đọc nhanh, đọc ngắn” trong giới trẻ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc hạn chế trẻ em tiếp xúc sớm với thiết bị điện tử nhằm nuôi dưỡng văn hóa đọc bền vững ngay từ những năm tháng đầu đời.

Kết nối học thuật - lan tỏa giá trị

Không chỉ là nơi trao đổi học thuật, hội thảo còn đóng vai trò như một “điểm kết nối” giữa các chủ thể trong hệ sinh thái văn hóa đọc: từ cơ sở đào tạo, thư viện, nhà xuất bản đến người học và các nhà nghiên cứu. Thông qua các phiên trình bày và thảo luận mở, nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả đã được chia sẻ; đồng thời, các xu hướng mới trong lĩnh vực thông tin - thư viện cũng được cập nhật, góp phần định hình những hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số. Hội thảo vì thế không chỉ dừng lại ở phạm vi một sự kiện khoa học, mà còn góp phần lan tỏa nhận thức về vai trò của văn hóa đọc trong việc xây dựng xã hội học tập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hội thảo là diễn đàn kết nối học thuật, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa đọc và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực thông tin - thư viện.

Hướng tới phát triển bền vững văn hóa đọc

Phát biểu tổng kết, Ban Tổ chức ghi nhận những ý kiến tâm huyết, giàu giá trị khoa học từ các đại biểu tham dự. Các nội dung trao đổi sẽ được tổng hợp, làm cơ sở đề xuất những giải pháp cụ thể, khả thi nhằm phát triển văn hóa đọc trong giai đoạn tới. Trong dòng chảy của thời đại số, văn hóa đọc không mất đi mà đang chuyển mình mạnh mẽ. Thành công của hội thảo một lần nữa khẳng định vai trò tiên phong của Khoa Thư viện và Xuất bản trong nghiên cứu và thực tiễn, đồng thời góp phần lan tỏa sâu rộng giá trị của sách và tri thức trong cộng đồng, đặc biệt là với thế hệ trẻ.

Hoàng Hải

BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM