VHSO - Sáng 2/1, tại Cơ sở 1 Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC), Triển lãm “Hồn đất phương Nam” kết hợp sinh hoạt khoa học chuyên đề “Gốm Nam Bộ xưa và nay” đã chính thức diễn ra, mở đầu chuỗi hoạt động học thuật, văn hóa chào mừng 50 năm thành lập Trường (03/01/1976 - 03/01/2026). Sự kiện không chỉ mở ra không gian học thuật giàu chiều sâu, mà còn khẳng định vai trò của HCMUC trong việc kết nối nghiên cứu, đào tạo với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, thu hút sự tham gia của đông đảo khách mời, các nhà khoa học, giảng viên, cán bộ bảo tàng, nhà sưu tập và những người làm công tác bảo tồn di sản.

Không gian triển lãm gốm Nam Bộ tại HCMUC - nơi quá khứ và hiện tại cùng chung một nhịp thở.

Không gian gốm - nơi lịch sử và đời sống gặp nhau

Triển lãm do HCMUC phối hợp cùng 11 nhà sưu tập tư nhân tổ chức, giới thiệu nhiều hiện vật gốm gia dụng, thờ tự và trang trí đặc sắc của các dòng gốm nổi tiếng Nam Bộ như: Cây Mai, Sài Gòn, Lái Thiêu - Biên Hòa, Thành Lễ,.. Thông qua từng hiện vật, triển lãm phác họa rõ nét diện mạo gốm Nam Bộ trong tiến trình hình thành và phát triển vùng đất phương Nam, phản ánh đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng của cư dân, đồng thời cho thấy sự giao thoa và tiếp biến văn hóa giữa các cộng đồng qua nhiều thời kỳ. Mỗi món gốm không chỉ là sản phẩm thủ công, mà còn là “nhân chứng” văn hóa mang theo hơi thở của lịch sử và bản sắc vùng miền.

Những hiện vật gốm Cây Mai, Sài Gòn, Lái Thiêu - Biên Hòa, Thành Lễ,… mang theo dấu ấn thời gian tại không gian triển lãm.

Nhà sưu tập Trương Vĩnh Thắng, một trong 11 nhà sưu tập tham gia chương trình chia sẻ về không gian trưng bày với hơn 200 hiện vật gốm được tuyển chọn từ nhiều bộ sưu tập khác nhau. Qua phần giới thiệu đầy tâm huyết, ông góp phần làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa và đời sống của gốm Nam Bộ, nơi mỗi hiện vật là một lát cắt sinh động của sinh hoạt, tín ngưỡng và thẩm mỹ dân gian phương Nam. Sự hiện diện và chia sẻ của các nhà sưu tập không chỉ làm phong phú nội dung triển lãm, mà còn cho thấy nỗ lực chung trong việc gìn giữ, kết nối và lan tỏa “hồn đất” của vùng đất Nam Bộ qua thời gian.

Nhà sưu tập Trương Vĩnh Thắng, một trong các nhà sưu tập tham gia triển lãm chia sẻ tại triển lãm “Hồn đất phương Nam” sáng ngày 2/1.

Diễn đàn học thuật kết nối nghiên cứu và thực tiễn

Song song với hoạt động trưng bày, sinh hoạt khoa học chuyên đề “Gốm Nam Bộ xưa và nay” đã tạo nên không gian trao đổi học thuật sôi nổi với sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên, cán bộ bảo tàng, nhà sưu tập và những người làm công tác bảo tồn di sản. Các tham luận, ý kiến tập trung làm rõ nguồn gốc, kỹ thuật chế tác, đặc trưng tạo hình cũng như giá trị di sản của gốm Nam Bộ trong bối cảnh đương đại. Hoạt động này góp phần thúc đẩy đối thoại giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn sưu tầm, mở rộng góc nhìn về việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa theo hướng bền vững.

Các nhà khoa học, giảng viên và nhà sưu tập cùng trao đổi, đối thoại để làm rõ giá trị di sản gốm Nam Bộ trong đời sống đương đại.

Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC nhấn mạnh, triển lãm và sinh hoạt khoa học chuyên đề là minh chứng rõ nét cho định hướng đào tạo gắn với nghiên cứu và phục vụ cộng đồng của Nhà trường. Theo PGS.TS Lâm Nhân, việc kết nối hoạt động học thuật với nguồn hiện vật thực tiễn không chỉ góp phần làm phong phú nội dung giảng dạy, nghiên cứu, mà còn đưa di sản văn hóa đến gần hơn với sinh viên và công chúng trong bối cảnh đương đại.

PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng HCMUC, phát biểu tại chương trình, khẳng định việc gắn kết hoạt động học thuật với bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Lan tỏa giá trị văn hóa, khẳng định sứ mệnh phục vụ cộng đồng

Triển lãm và sinh hoạt khoa học không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 50 năm thành lập Trường, mà còn là dịp để HCMUC tăng cường gắn kết với cộng đồng, khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và lan tỏa tri thức trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, thông tin, truyền thông và du lịch. Thông qua sự phối hợp với các nhà sưu tập tư nhân, HCMUC tiếp tục mở rộng mạng lưới hợp tác, góp phần bảo tồn và phát triển di sản văn hóa Nam Bộ, đồng thời khẳng định hiệu quả của định hướng đào tạo ứng dụng. Đây cũng là minh chứng sinh động cho kết quả kiểm định chất lượng chu kỳ thứ hai đạt chuẩn quốc gia, thể hiện cam kết bền bỉ của HCMUC trong sứ mệnh phục vụ cộng đồng.

Khoảnh khắc thưởng trà Shan Tuyết giữa không gian gốm phương Nam – sự giao hòa tinh tế của các vùng văn hóa.

Trà - gốm và sự giao hòa văn hóa

Giữa không gian gốm phương Nam mộc mạc và trầm lắng, hương trà cổ thụ Shan Tuyết tinh túy của núi rừng miền Bắc nhẹ nhàng lan tỏa, tạo nên một khoảnh khắc giao hòa hiếm có giữa các vùng văn hóa. Trà và gốm, tưởng chừng là hai câu chuyện riêng, lại gặp nhau trong nhịp chảy chung của ký ức, thẩm mỹ và chiều sâu văn hóa Việt. Triển lãm “Hồn đất phương Nam” không chỉ giới thiệu những hiện vật quý giá, mà còn khơi gợi ý thức trân trọng, gìn giữ và tiếp nối di sản trong đời sống đương đại. Đó cũng chính là tinh thần mà HCMUC đang kiên trì theo đuổi, lấy học thuật làm nền tảng, lấy di sản làm điểm tựa và lấy cộng đồng làm đích đến cho hành trình lan tỏa các giá trị văn hóa bền vững.

Hoàng Hải
BBT Website Trường Đại học Văn hóa TP.HCM