LỖI VĂN HOÁ VÀ GIẢNG DẠY NGOẠI NGỮ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ GIAO TIẾP ĐA VĂN HÓA

bởi quản trị viên | Ngày đăng: 30-07-2018


LỖI VĂN HOÁ VÀ GIẢNG DẠY NGOẠI NGỮ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ

GIAO TIẾP ĐA VĂN HÓA

 

                                                                                           Th.s Trương Thị Mai Hạnh

Dẫn nhập

Bài báo này đưa ra một số lỗi tình huống thông qua quá trình quan sát các lớp học tiếng Anh, nơi người học là người Việt giao tiếp với giáo viên bản ngữ là người Anh. Những lỗi mà người học mắc phải được cho là do sự khác nhau về văn hóa giữa người học là người Việt và giáo viên là người phương Tây. Bài báo cũng chỉ ra một số thay đổi trong việc giảng dạy tiếng Anh nhằm nỗ lực thu hẹp khoảng cách văn hóa giữa văn hóa Việt Nam - văn hóa phương Đông với văn hóa phương Tây trong quá trình giảng dạy kỹ năng ngôn ngữ.

Giới thiệu

Người ta thường cho rằng ngôn ngữ là một phần của văn hóa, và ngôn ngữ đóng một vai trò rất quan trọng đối với văn hóa. Ngôn ngữ phản ánh văn hóa, bị ảnh hưởng và được định hình bởi văn hóa. Brown (1994: 165) mô tả ngôn ngữ, văn hóa và mối quan hệ của chúng như sau: “Ngôn ngữ là một phần của văn hóa và văn hóa là một phần của ngôn ngữ; cả hai đều phức tạp đan xen với nhau làm cho ta không thể tách rời ngôn ngữ hoặc văn hóa mà không làm mất đi tầm quan trọng của cái này hoặc cái kia. ” Do đó, việc dạy ngoại ngữ không nên tách rời khỏi sự tương tác giữa văn hóa ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích. Nói cách khác, việc dạy một ngoại ngữ nên được tiếp cận từ góc độ giao tiếp đa văn hóa.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua ở Việt Nam, việc dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ chủ yếu tập trung vào năng lực ngôn ngữ của người học, đặc biệt là 4 kỹ năng tiếng Anh. Năng lực giao tiếp là mục tiêu nhắm đến, nhưng năng lực văn hóa là yếu tố vốn tồn tại bên trong ngôn ngữ dường như bị bỏ qua trong quá trình giảng dạy tiếng Anh. Điều này đã gây ra rào cản đối với người học là người Việt khi tiếp xúc với người nước ngoài đến từ các nước nói tiếng Anh. Ngoài các lỗi ngôn ngữ, một số lỗi văn hóa cũng được gây ra do thiếu hiểu biết về văn hóa các nước nói tiếng Anh.

Quan sát và phát hiện

Các lỗi sau đây được ghi lại từ các lớp tiếng Anh tại Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Chúng tôi đã quan sát các lớp học tiếng Anh nơi sinh viên Việt giao tiếp với người bản ngữ nói tiếng Anh và phát hiện ra một thực tế thú vị là có rất nhiều lỗi gây ra liên quan đến sự khác nhau về văn hóa giữa sinh viên Việt Nam và giáo viên nước là người bản ngữ nói tiếng Anh bên cạnh những sai sót do thiếu khả năng về ngôn ngữ gây ra.

Một số lỗi được cho là có liên quan đến sự thiếu hiểu biết văn hóa

Tình huống 1:

Trong một lớp học giao tiếp tiếng Anh, khi sinh viên Việt Nam được yêu cầu hỏi và trả lời một số câu hỏi liên quan đến chủ đề "Giới thiệu bản thân", một sinh viên Việt Nam hỏi Simon, giáo viên tiếng Anh “ anh có bạn gái không?” và “ anh có thích con gái Việt Nam không”. Simon giữ im lặng bởi theo văn hóa phương Tây đấy là những câu hỏi khá riêng tư trong khi hầu hết sinh viên Việt Nam vẫn muốn có câu trả lời của mình. Rõ ràng là sinh viên Việt Nam không có ý định can thiệp vào vấn đề cá nhân của Simon. Chỉ vì các bạn không biết rằng các câu hỏi của mình được xem là vấn đề tế nhị nên tránh trong văn hóa phương Tây. Sinh viên chỉ muốn thể hiện sự thân thiện của mình với Simon.

Tình huống 2:

  • Một sinh viên Việt Nam:         - Bạn nghĩ gì về áo dài Việt Nam?
  • Liam:                                        - Rất gợi cảm (sexy).

Cả lớp giữ im lặng.

Dường như xuất hiện khoảng cách văn hóa ở đây khi sinh viên Việt Nam coi "sexy" như một từ có ý nghĩa tiêu cực. Đối với hầu hết sinh viên Việt Nam, "sexy" có nghĩa là "khiêu dâm", một từ ngữ không nên dùng trong văn hóa Việt trong khi nó hoàn toàn không hàm nghĩa tiêu cực trong văn hóa phương Tây.

Tình huống 3:

Một số sinh viên Việt đã đưa ra một số câu hỏi như "Bạn đang làm gì vậy?" hoặc "Bạn đã ăn chưa?" đối với người bản ngữ tiếng Anh và điều này có thể gây ra hiểu nhầm.

Bởi, trong văn hóa Việt, chịu bị ảnh hưởng bởi nền văn minh nông nghiệp lúa nước, những câu hỏi trên thường được sử dụng như lời chào, đặc biệt là dành cho những người bạn đã biết rõ.

Tình huống 4:

Sau khi đã giải thích một số ghi chú ngữ pháp trên bảng, một giáo viên bản ngữ người Anh hỏi: "Bạn có hiểu không?" Tất cả học sinh mỉm cười và không nói gì. Giáo viên lặp lại câu hỏi, nhưng các sinh viên vẫn giữ im lặng và mỉm cười. Giáo viên rõ ràng rất bối rối bởi vì không thể hiểu được sự im lặng của học sinh là người Việt. Dường như nụ cười Việt Nam khá nổi tiếng nhưng cũng gây ra hiểu nhầm. Một số sinh viên hiểu và sự im lặng thể hiện sự tôn trọng của mình đối với giáo viên. Những người khác không hiểu, vì nhút nhát thay vì nói "không" sinh viên lại mỉm cười.

Tình huống 5:

Ở Việt Nam, giáo viên có ngày đặc biệt của mình - Ngày nhà giáo 20 tháng 11. Vào ngày này giáo viên thường nhận được quà là những bó hoa rất đẹp. Một số giáo viên bản xứ người Anh đã tặng giáo viên Việt hoa cúc vàng như một món quà. Điều đáng buồn cười là trong văn hóa Việt hoa cúc vàng chỉ để dành cho thờ cúng, cho người chết. Rõ ràng sự khác biệt về văn hóa và thiếu hiểu biết về văn hóa đã dẫn đến các lỗi giao tiếp được quan sát thấy trên đây.

Một số thay đổi với giảng dạy tiếng Anh trong lớp học của chúng tôi.

Trên cơ sở các quan sát và phát hiện ở trên, chúng tôi đã thực hiện một số thay đổi trong phương pháp giảng dạy tiếng Anh. Sách giáo khoa đã được tiếp cận và các hoạt động của lớp đã được đưa ra từ góc độ giao tiếp đa văn hóa.

1. Sách giáo khoa và kế hoạch bài học

Tiếng Anh Du lịch Quốc tế Tiền trung cấp - Iwanna Dubica & Margret O'keeffe (2003), - Longman và Tiếng Anh cho Trung cấp Du lịch Quốc tế - Peter Strutt - Longman là hai sách giáo khoa được chọn cho các khóa học chính của sinh viên Việt Nam chuyên ngành Du lịch tại Đại học của văn hoá.

Mỗi bài học trong sách giáo khoa có liên quan đến một quốc gia. Dựa trên các bài học, một số hoạt động và bài tập trong lớp được đưa ra nhằm mục đích giúp học sinh tìm hiểu thêm về văn hóa của các quốc gia khác cùng với quá trình học tiếng.

Kiến thức văn hóa được tích hợp vào các lớp học tiếng Anh, giúp sinh viên Việt Nam hình thành thái độ của mình với các nền văn hóa khác, tạo ra sự tương tác giữa ngôn ngữ và văn hóa và hình thành hành vi giao tiếp đối với các tình huống giao tiếp chung.

2. Phương pháp giảng dạy tiếng Anh và các hoạt động trong lớp

Giảng dạy tiếng Anh đã được tiếp cận từ góc độ giao tiếp đa văn hóa. Phương pháp dạy áp dụng so sánh và đối chiếu này đã được áp dụng trong các chủ đề liên quan đến văn hóa như mỹ thuật, âm nhạc, du lịch ... Phương pháp này không chỉ giúp sinh viên Việt Nam mở rộng tâm nhìn của mình trên nền văn hóa mới mà còn giúp các em nắm vững những nét đặc trưng của văn hóa riêng của dân tộc mình.

Trong lớp, giáo viên là những người hỗ trợ và sinh viên là những nhà nghiên cứu văn hóa tích cực. Hoạt động của lớp là đóng vai, thảo luận nhóm và thuyết trình trên lớp. Câu hỏi tình huống được nêu lên từ các thành viên khác trong lớp với vai trò là khách du lịch sau một thuyết minh về điểm du lịch do các sinh viên đóng vai là hướng dẫn viên du lịch.

Phần kết luận

Văn hóa và ngôn ngữ là không thể tách rời. Các quan sát và phát hiện cho thấy năng lực giao tiếp phải bao gồm cả năng lực ngôn ngữ và năng lực văn hóa. Những kiến ​​thức về văn hóa địa phương sẽ giúp giáo viên nước ngoài tránh được cú sốc văn hóa; những kiến ​​thức về văn hóa phương Tây sẽ giúp người học Việt học tiếng Anh tương tác với một nền văn hóa mới, hình thành hành vi văn hóa và khả năng sử dụng ngoại ngữ và cải thiện khả năng giao tiếp của mình. Phương pháp giao tiếp đa văn hóa ban đầu đã được áp dụng và đã được chứng minh một cách hiệu quả ở một mức độ nào đó.

Tài liệu tham khảo

Brown, H. D. 1994. Principles of Language Learning and Teaching (3rd edition). Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall Regents.

Peter Strutt. 2003. English for International Tourism Intermediate- Longman.

Iwanna Dubica & Margret O’keeffe. 2003. English for International Tourism Pre-intermediate – Longman.

 

 

Từ khóa:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA TP.HCM

Địa chỉ:

CS1: 51 Quốc Hương, Thảo Điền, Quận 2, TP.HCM

CS2: 288 Đỗ Xuân Hợp, P.Phước Long A, Quận 9, TP.HCM

Email: dhvh@hcmuc.edu.vn

Điện thoại: (028)3899.2901

 


Copyright © 2018 - http://hcmuc.edu.vn/ . All rights Reserved.